میعان معكوس

مقدمه

مخازن گازی را می توان به مخازن گاز خشك، گاز تر ، گاز میعانی تقسیم بندی كرد.در مخازن گاز میعانی هنگامی كه فشار مخزن زیر فشار نقطه شبنم برسد بر اثر میعان معكوس گاز در مخزن به مایع تبدیل می شود این میعانات بسیار با ارزش بوده و در صنعت و زندگی روز مره كار برد بسیار زیادی دارند. چنانچه این میعانات در مخزن باقی بمانند و تولید نشوند نه تنها هرز می روند ، بلكه در اثر تجمع آنها در نزدیكی دیوار چاه مسیر عبور سیال از مخزن به دهانه چاه مسدود شده و در نتیجه توانایی تولید از چاه كاهش می یابد . از آنجا كه یكی از بزرگترین مخازن گازی كشور كه در منطقه پارس جنوبی قرار دارد عمدتاً از نوع میعانی است و با توجه به گرانبها بودن این میعانات شناخت این مخازن و آشنایی با رفتارهای آن در درجه اهمیت بالایی برخودار است و كمك زیادی در بررسی نحوه بر خورد با این مخازن و برداشت صیانتی از آن دارد.

در مخازن گازی گاه در شرایط منفی خاصی با افت فشار بر خلاف انتظار در درون چاه فاز گاز تبدیل به مایع می شود و در پی آن میزان قابل توجهی از تولید چاه كاسته می شود.

شرح

در این قسمت انواع سنگ مخزن و انواع مخزن معرفی می گردد.

سنگ مخزن سنگی است كه در آن نفت و گاز یافت می شود به طور كلی سه نوع سنگ مخزن وجود دارد كه عبارتند از: سنگهای ماسه ای، سنگهای دو لومیتی و سنگهای آهکی . سنگهای مخزن ممكن است فقط به مكانهایی محدود شوند كه در آنجا نفت و یا گاز یافت می شود و یا اینكه ممكن است  فضای خیلی بیشتری در اختیار بگیرند. سنگهای ماسه ای بیشتر  از نوع كوارتز و یا سلیس هستند . ساختار مولكولی این سنگها در ارتفاعات و مكانهای مختلف تغیر می كند. بعضی مواقع سنگ منطقه ای را با نام منطقه نامگذاری می كنند .سنگهای آهكی و دو لومیتی سوراخهای  ریزتری دارند میزان درجه تخلخل آنها كمتر است و دارای شكاف هستند . قسمت متخلخل این سنگها را ماتریكس می نامند و مخازن این نوع سنگها به نام خازن شكافدار طبیعی موسوم اند. این مخازن عمدتاً در ایران ،عراق و دریای شمال یافت می شود در سنگهای دولومیتی عمدتاً تركیب . ca mg وجود دارد و در نتیجه در این نوع مخازن ،منیزیم یافت می شود  . مخازن آهكی و دولومیتی خیلی مشابه به یكدیگر ند و در مخازن آهكی بیشتر كلسیت یا كلسیم كربنات وجود دارد.تنها تفاوت این دو مخزن در این است كه نفوذپذیری مخازن دولومیتی از مخازن آهكی بیشتر است و در نتیجه نفت راحت تر جریان پیدا می كند. مخازن دولومیتی و آهكی خیلی نرمتو از مخازن نوع ماسه ای هستند . عمده ترین مخازن آهكی در ایران در منطقه اسماری واقع اند.

انواع مخازن :

 برای  اطلاع از شرایط مخزن و تشخیص نوع مخزن به اطلاعات نمودار دما و فشار (p-t) احتیاج است نمودار (p-t) سه كاربرد زیر را دارد :

1- برای طبقه سیالات مخزنی

2-  برای دیدن مسیر تولید سیال

3- برای دیدن فرایندهای حلالیت

با توجه به نمودار p-t پنج كلاسه بندی مهم به دست می آید دلیل این كلاسه بندی سیالات مخزن به شرح زیر است.

1- معین كردن نمونه برداری سیال

2- معین كردن نوع و اندازه تاسیسات روی زمین

3- مشخص كردن استرانژی تخلیه

4- معین كردن روش ازیاد برداشت

5- معین كردن تكنیكهایی برای پیش بینی ذخایر نفت و گاز

6- تعین محاسبات موازنه مواد

انواع مخازن به شرح زیر تقسیم بندی می شود.

1- مخازن نفت سیاه

2- مخازن نفت سبك

3- مخازن میعان معكوس

4- مخازن گازتر

5- مخازن گاز خشك